Yaz Aylarında İshal Neden Artar, Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?

Sıcakta bozulan yiyecekler, temiz olmayan sular ve bu sularla yıkanan meyve-sebzeler, havuzda ya da denizde yutulan su… Yaz aylarında ishal, kış aylarına göre çok daha sık görülür. Çoğu zaman birkaç günde geçse de ihmal edilmemelidir: Tedavi geciktiğinde, özellikle küçük çocuklarda, kronik hastalığı olanlarda ve yaşlılarda ciddi sonuçlara yol açabilir.

En büyük tehlike: sıvı ve tuz kaybı

İshalde vücut, suyla birlikte sodyum ve potasyum gibi elektrolitleri de hızla kaybeder. Kaybedilen sıvı yerine konmazsa tuz dengesi bozulur; bu da kalp ritmi bozuklukları ve tansiyon düşmesi gibi hayatı tehdit edebilecek sorunlara yol açabilir. Bu yüzden ishal başladığında bol sıvı almak tedavinin temelidir.

Yazın ishale ne yol açar?

• Bozulmuş yiyecekler: Et, tavuk ve balık gibi özen isteyen besinler sıcakta birkaç saat bekletildiğinde hızla bozulabilir; mikroplar bu besinlerde kolayca çoğalır.
• Hijyen eksikliği: Yemeği hazırlayan ya da servis eden kişinin ellerinin temiz olmaması, mikropların besinlere bulaşmasına neden olabilir.
• Kirli su: Temiz olmayan suyun içilmesi veya meyve ve sebzelerin bu suyla yıkanması.
• Havuz ve deniz suyu: Yutulan mikroplu su da ishale yol açabilir.

Belirtiler ve tehlike işaretleri

Günde en az üç kez sulu dışkılama ishal olarak tanımlanır. Karın ağrısı ve krampları, sık tuvalete gitme ihtiyacı, halsizlik, susama, ağız kuruluğu ve çarpıntı sık görülen belirtilerdir.

Kusma, ateş, uyku hali ve bilinç bulanıklığı ise ishalin ciddileştiğini gösterir. Bu durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Çocuklarda ağlarken gözyaşının azalması önemli bir uyarı işaretidir: İyiye işaret sanılabilir, ancak ciddi sıvı kaybını gösteriyor olabilir. Dilin kuruması ve ciltte büzüşme de sıvı kaybının belirtileridir. İshal sürerse ateş ve kilo kaybı gelişebilir; bu durumda damardan sıvı (serum) tedavisi gerekebilir.

Tedavide neler yapılır?

Tedavinin temeli kaybedilen sıvının yerine konmasıdır. Suyun yanında maden suyu ve tuzlu ayran da kaybedilen mineralleri yerine koymaya yardımcı olabilir.

Hekim önce hastanın genel durumunu değerlendirir ve serum ya da antibiyotik gerekip gerekmediğine karar verir; antibiyotik özellikle bakteriyel ishallerde kullanılır. Dinlenmek ve önerilen ilaçları düzenli kullanmak iyileşmeyi hızlandırır. Düzenli kullanılan probiyotikler de toparlanmayı destekleyebilir.

Korunmak için

• Dışarıda yiyeceğiniz yemeğin sağlıklı koşullarda hazırlandığından emin olun.
• Uygun koşullarda saklanmamış ya da bozulmuş görünen yiyecekleri yemeyin.
• Temizliğinden emin olduğunuz suyu için.
• Meyve ve sebzeleri temiz suyla iyice yıkayın.
• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın.